Menno Baars

Over Menno Baars
Menno Baars is geboren in Utrecht op 4 oktober 1967 en studeerde filosofie en geneeskunde aan de Universiteit van Utrecht en aan Harvard Medical School. In Nieuwegein is hij opgeleid tot cardioloog. Bij het grote publiek is hij bekend als kunstschilder, cardioloog én societyfiguur. Hij begon, pas nadat hij geneeskunde had gestudeerd, vanuit het niets te schilderen en heeft geen kunstacademie bezocht. Hij leerde zichzelf met een buitengewone snelheid en naïeve vasthoudendheid de schildertechniek aan. Zijn rebelse vastberadenheid om te schilderen weerspiegelt zich in zijn energieke vroege schilderijen die sterk aan Karel Appel en Corneille doen denken. De schilderstijl is in het begin van zijn carrière zwaar: een brede verftoets vol textuur. De beeldtaal is lichtvoetig en humoristisch, kenmerken die door de jaren zijn gebleven. Er ontstaan doeken met een haast kinderlijk aandoende figuratie in heldere kleuren en verf die in dikke slierten is opgebracht in heftige streken. Om de zintuiglijke werking van de verf en de daad van het schilderen te benadrukken brengt Baars de verf op met brede penselen in een los en heftig handschrift. Ogenschijnlijke “kwast hij zo snel mogelijk zijn verfpot leeg”, maar wie goed kijkt, herkent het talent in de jonge kunstenaar.


Niet wat hij schildert is interessant, maar hoe
Sommige kunstenaars hebben alle geluk; ze rijpen en groeien. Zo ook Menno Baars. Hij ontwikkelt al snel een eigen en zeer herkenbare stijl. Een geheel eigen scriptuur waar hij steeds geraffineerder mee om weet te gaan en die door de jaren heen evolueert naar postmodern en eigentijds werk. Men heeft door de jaren heen Baars proberen te vangen in kunststromingen als Cobra, new-expressionisme of portmodernisme, maar dit is een kunstenaar die op ieder moment van zijn leven ‘in wording’ is, die zichzelf steeds vernieuwt, verandert en aanpast. Van herkenbare en vrolijk stemmende figuren tot woeste kleur erupties, luciditeit en vlotte veranderingen. Kenmerken van een zichzelf steeds vernieuwende expressionistische kunstenaar. De kunstliefhebber is de laatste jaren vooral deelgenoot van zijn schilderkunstig inzicht. De rauwe trefzekere penseelstreek is gebleven. Het felle contrastrijke kleurpalet en zo herkenbare vette, dikke sappige verf ook. Maar nu is zijn aandacht gericht op het toen en nu in een verrassende vlakverdeling die in een afwisselende lichtheid doorkruist is door gewaagde lijnen in een vies, slordig patroon en een steeds opvallender anachronistisch jasje. Het vroegere werk komt zelfs wat gedateerd over, vergeleken met de ruimtelijkheid en verwarring die zijn nieuwe schilderijen uitstralen. Tegen de keer en snelheid in van de tegenwoordige tijd; Baars is op zoek naar beelden die zich los zingen van de mediawerkelijkheid. Monumentaal overkomende composities op groot formaat, abstraheringen van de – wel altijd gebleven – mensfiguren waar kinderlijke ongeremdheid en onstuimig plezier uitstralen. Ze weerspiegelen onverminderd zijn levenslust, zijn gevoel voor humor en zijn afzonderlijke individualiteit. Captain Beefheart zei het al: “You got hot paint and you’re havin’ fun”.

Van cardioloog naar kunstenaar naar schildersbeest
“De ironie is dat ik, vanaf de eerste dag van de opleiding tot cardioloog, diepgaand veranderde als persoon. Het was alsof ik opeens alles begreep, zag en in mij opzoog. Vanaf dat moment begon ik te schilderen. Ik was daarvoor nog nooit naar een kunstbeurs of museum geweest.”, aldus Baars. In 2013, het jaar waarin hij de ziekenhuiswereld verliet, neemt zijn schilderkunst een grote wending. Er ontstond een nieuwe vrijheid die hem geheel onverwacht in het rijk van pure schilderkunst bracht. Schilderijen die zich bewegen op de grens van figuratie en abstractie. Afwisselend wild en ingehouden en ook ruig en verfijnd. Het is geen verrassing dat hij in staat was om nieuw leven te blazen in de technieken waarmee hij inmiddels een uitzonderlijke virtuositeit had bereikt. De nieuwe schilderijen lijken te anticiperen op het ‘oude’ werk in hun levendigheid, maar nu met een subtiele tonale transparantie. De werken zijn nog contrastrijker en nog spannender: Baars combineert bloedrood met pasteltinten en zet transparant hemelsblauw naast diep okergeel. Hier en daar accentueert hij met zwart en wit. De doeken zijn onverminderd gemaakt met het aanstekelijk enthousiasme dat hem zo kenmerkt. Maar nu lijkt hij het schalkse verfsmijten met tutterig aquarelleren te willen verenigen, tegelijk schuldig en onschuldig te willen zijn. Grove kwaststreken worden afgewisseld met steeds fijnere bewegingen en haast monochrome vlakken. Het lijkt niet helemaal in de haak te zijn in de nieuwe doeken van Baars. De toeschouwer tast als het ware in het duister als het gaat om het waarom van de figuren en de hilarische titels, die hij zijn doeken meegeeft, helpen ook niet echt. Het expliciete van de rauwe expressie op de doeken enerzijds en het gebrek aan context over wat er ten grondslag ligt aan die emoties anderzijds, leidt ertoe dat de duiding die je aan zijn werk geeft vooral het duiden van jezelf is. Met andere woorden, wat zegt het over mij dat het werk me vervult met emoties?

Van linnen naar huid, van luchtballon naar vliegtuig; het grote succes
Op het Peter Stuijvesant Bal in New York schilderde hij live voor de Koninklijke Familie. Hij beschilderde voor Schiphol een vliegtuig door vanuit een helicopter verf te gooien. Het JFK Airport kocht een grote “Baars” aan en als eerste kunstenaar ooit, gaf hij het zeil van een racejacht in de Volvo Ocean Race op zee de ‘mennobaars’ make-over. Veilinghuis Christie’s veilde voor de Elephant Parade zijn beschilderde olifant voor 30.000 euro. De BaarsFant hoort daarmee tot de best verkopende sculpturen uit deze parade ooit. Daarnaast beschilderde hij een 28m hoge luchtvaartballon, maakte hij de beeldengroep “For The Love Of Life”, beschilderde hij naakte mensen, een BMW M3 art car en pinguïnsculpturen uit de Penguin Parade. De laatste jaren concentreert Baars zich vooral op museaal werk en heeft hij grote wereldwijde exposities in o.a. Alma Ata, Panama, New York en Londen. In Sjanhai werd zijn werk geëxposeerd in het Museum of Modern Art. Werk van Baars bevindt zich in gerenommeerde collecties van bedrijven, celebrities (oa Michael Jackson) en royals (oa Koning Gustaaf van Zweden).